Frankizm a sprawa rasowa. Z…

Kategorie Historia

Frankizm a sprawa rasowa.

Z nadmiaru wolnego czasu postanowiłem popełnić ten wpis który będzie nieco nawiązywał do wieloletniej krucjaty hiszpańskiej lewicy nawołującej do wypieprzenia generała Franco z grobu. Nakłoniły mnie do tego liczne komentarze na rozmaitych forach, twitterach które wśród największych grzechów generała wymieniają rasizm i antysemityzm. Jako było w rzeczywistości? Różnie.

Z góry przepraszam za formę i język pisany.

Rasizm

W latach 40 ubiegłego wieku niebiali robili jak na ten okres jedne z najciekawszych karier w hiszpańskim szołbiznesie. Przytoczę tutaj trzy nazwiska które w ty
m czasie wedle historyków były bardzo popularne: Marino Barreto, Antonio Machin i Lorenzo Gonzalez.

W rozgywkach piłkarskich furorę robiły takie nazwiska jak: Larbi Ben Barek pochodzący z Północnej Afryki (Atletico), Jones z Gwinei (Atletico), Chicha pochodzący z Maroka (Atletico de Tetuan), Mohammed Abderrazak z Maroka (Murcia).
Na ringach dla Hiszpani walczył Ben Buker (23-4-3) oraz jego syn Ben Buker II (rekord groszy do ojca).
W 1943r. powstało pisemko „Sintesis” założone przez Raimundo Panikkar – pochodzenie hinduskie.

Sporą częścią wojsk zasilałi ludzie o różnych kolorach skóry oraz stopniach znajomości hiszpańskiego (Berberowie).

Ważną kwestią były też stosunki z krajami arabskimi. Sam reżim frankistowski w 1938 roku podłożył kamień węgielny pod meczet w Ceucie w uznaniu zasług wojsk marokańskich.
W 1945r. powstały dwa instytuty ukierunkowane na badanie Maghrebu z naciskiem na Maroko (Instytut Studiów Afrykańskich w Hiszpanii i Instytut imienia Franco w Maroku. Sympatia była wzajemna po obu stronach bowiem wbrew sankcjom ONZ to Turcja, rak i Egipt jako pierwsze nawiązały stosunki dyplomatyczne z państwem frankistowskim. Pierwszą głową państwa goszczącą w Hiszpanii z wizytą dyplomatyczną był król Jordanii Abdullah (1949r.).
W konfliktach z Izraelem, Franco konsekwentnie trzymała stronę Arabów, posuwając się nawet do wspierania arabskiego renesansu narodowego.
Będąc nacjonalistą Franco nie tłumił marokańskich dążeń niepodległościowych. Co więcej wprowadzał amnestie dla więźniów w hiszpańskiej części Maroka. 1 kwietnia 1954r. zadeklarował uznanie ambicji narodu marokańskiego. Gdy rok wcześniej Francja przeprowadziła w Maroku zamach stanu osadzając tam swoją marionetkę Muleya Arafę, Franco nazwał go „Quislingiem”. Natomiast w 1955r. zamknął granicę z po swojej części Maroka, uniemożliwiając pościg za powstańcami marokańskimi. Ne oponował przeciw zjednoczeniu Maroka i uznał niepodległość tego kraju 7 kwietnia 1956r.

Antysemityzm

Tutaj jest sytuacja niejednoznaczna. Z jednej strony państwo Hiszpańskie przygotowało w roku 1941 listę zawierającą naziwsko około 6 tysięcy Żydów i dostarczyła ją Szwabom. Z drugiej strony na podstawie dekretu Primo de Rivery (1924r.) do ojczyzny na czas wojny wróciło sporo Żydów. Dekret ten przywracał obywatelstwo hiszpańskie Żydów Sefardyjskim i anulował dekret z 1492r.. który wypędził ich z kraju. Konsulaty z Bałkan, Włoch i Turcji wydały między 90 a 110 tys. paszportów. Sama Hiszpania była też ważnym punktem przerzutowym do Ameryki przez Portugalię.

W 1940 roku lokalny przywódca żydów z Lizbony wydał oświadczenie skierowane do żydów amerykańskich w których zdementował plotki jakoby hiszpańskie władzy prześladowały żydów bądź uniemożliwiały im emigrację. W wyniku takich plotek samobójstwo popełnił filozof Walter Benjamin (27 września 1940r.).
W 1940r. powstał Instituto de Estudios Judios (Instytut Studiów Hiszpańsko-Judaistycznych imienia Benito Montany) który rok później rozpoczął wydawanie czasopisma „Revista de estudios hebraicos y sefardíes” które ukazuje się do dziś i które ponoć jest jednym z najlepszych w tej dziedzinie.

W grudniu 1942r. Hiszpania złożyła notę dyplomatyczną domagającą się by III Rzesza uwolniła wszystkich Żydów pochodzenia sefardyjskiego i by zaprzestano prześladowania reszty. Tego samego roku, Błękitna Dywizja uratowała ponoć 700 żydów. Dowództwo dywizji regularnie meldowało o niemieckich zbrodniach na terenie Polski, ZSRR i Litwy.
W latach 1943-1944 Angel Sanz Briz do spółki z ambasadorem Miguelem Muguiro wydawali węgierskim Żydom paszporty, ponadto wydawali też około 1500 wiz tranzytowych do Szwajcarii.

2 października 1944r. Światowy Kongres Żydów wydał oficjalne podziękowanie dla władz hiszpańskich za akcję ratowania życia żydowskiego.
10 lutego 1959r. premier Golda Meir przypominała w Knesecie o hiszpańskiej pomocy.
W 1973r. do peanów dołączył się też Max Mazin, jeden z bardziej prominentnych żydowskich działaczy międzynarodowych.
Historycy podają liczby ocalonych przez reżim frankistowski w zakresie od 40 do 70 tysięcy.

Po wojnie Franco aktywnie wspierał Izrael pomagając wydostać się Izraelczykom z Maroka (1956r. i 1967r.).W samej Hiszpani w owym czasie żydowskie pochodzenie nie przeszkadzało robić karier. Na następce claudillo typowano powszechnie admirała Luisa Carrero Blanco z pochodzenia Żyd.

Dużą rolę ogrywała tutaj katolicka nauka i moralność oraz ideologia tzw. hispanidad. Pod tym terminem kryją się wszelkie więzi kulturowe, językowe, historyczne i religijne wspólne dla ludzi mówiących po hiszpańsku. Termin ten odnosił się głównie do stosunków z krajami Ameryk Łacińskiej i Południowej, będącej tyglem etnicznym i rasowym zaczynając od Kreolów, przez Indian, Metysów, na Murzynach i Mulatach kończąc. Przez rasę hiszpańską rozumiano właśnie ludzi połączonych językiem, tradycją, kulturą i religią. Kwestie biologiczne były tu bez znaczenia.

Wspomniana ideologia była podstawą zawarcia umów o podwójnym obywatelstwie z takimi krajami jak Boliwia, Chile, Nikaragua, Ekwador, Peru, Gwatemala czy też Paragwaj. Co więcej, trzymając się tej ideologii udawało się mocno wpieniać USA. Działo się to poprzez ożywione stosunki handlowe i kulturalne z Kubą za rządów Castro. I to mimo programowego antykomunizmu Falangi.

Zapraszam do dyskusji.

Żródła:
Głównie ksiązki Hugh Thomasa i Tadeusza Zubińskiego.

#4konserwy #historia #ciekawostkihistoryczne i być może #gruparatowaniapoziomu